تعادل در پرداخت

 

 

محاسبه عملکرد یک اقتصاد بسیار مهم است. صورت حساب پرداخت (BOP) یکی از راه های انجام این کار است. صورت حساب پرداخت یک تصویر بزرگ از کل معاملات یک اقتصاد را با اقتصادهای دیگر نشان می دهد. ورود و خروج پول خالص را در نظر می گیرد و سپس آنها را به بخش های کوچکتر متمایز می کند. توازن کلیه حسابهای دریافت و پرداخت بسیار مهم است تا معاملات اقتصادی با روشی منظم و محتاطانه سنجیده و در نظر گرفته شود.

BOP که گاه تراز پرداخت های بین المللی نیز خوانده می شود، مفهومی است در علم اقتصاد مرتبط با رابطۀ میان مطالبات یک کشور از بقیۀ جهان و تعهدات آن کشور به بقیۀ جهان می باشد.

 

حساب جاری و حساب سرمایه

تمام معاملات در BOP به دو حساب طبقه بندی می شود: حساب جاری و حساب سرمایه.

 

  • حساب جاری

 این حساب نشانگر پرداخت خالص نهایی است که یک کشور هنگام سرمایه گذاری مازاد یا هنگام هزینه درکسری درآمد دارد. این حساب با افزودن تراز تجاری (درآمد حاصل از صادرات منهای هزینه واردات)، درآمد عامل (سرمایه گذاری خارجی منهای هزینه برای سرمایه گذاری در یک کشورخارجی) و سایر نقل و انتقالات نقدی بدست می آید.

  • حساب سرمایه

این حساب تغییر خالص در مالکیت دارایی های خارجی یک ملت را نشان می دهد. حساب سرمایه شامل حساب ذخیره (تغییر خالص ارز مبادله ای بانک مرکزی یک کشور در عملیات بازار)، وام و سرمایه گذاری های انجام شده توسط ملت (به استثنای پرداخت بهره و سودهای آتی ناشی از وام و سرمایه گذاری) است. اگر خالص ارز خارجی منفی باشد، گفته می شود که حساب سرمایه کسری است.

داده های BOP شامل پرداخت های واقعی نیست. بلکه درگیر معاملات است. این بدان معنی است که رقم BOP ممکن است تفاوت قابل توجهی با پرداخت خالص انجام شده به یک واحد تجاری در طی یک دوره زمانی مختلف داشته باشد.

داده های BOP در تصمیم گیری در مورد سیاست اقتصادی ملی و بین المللی بسیار مهم است. بخشی از BOP، مانند عدم تعادل حساب جاری و سرمایه گذاری مستقیم خارجی، موضوعات بسیار مهمی است که در سیاست های اقتصادی یک ملت مورد بررسی قرار می گیرد. سیاست های اقتصادی با اهداف خاص بر BOP تاثیر می گذارد.

ترفند در مورد صندوق بین المللی پول

اصطلاح BOP صندوق بین المللی پول از اصطلاح "حساب مالی" استفاده می کند تا تمام  معاملات مالی را که در حساب سرمایه عمومی درج می شوند، در برگیرد. صندوق بین المللی پول از اصطلاح حساب سرمایه برای زیرمجموعه معاملات استفاده می کند که بخش کوچکی از کل حساب سرمایه را تشکیل می دهد. این صندوق معاملات را در سطح بالایی از حساب های BOP محاسبه می کند.

با توجه به اصطلاحات صندوق بین المللی پول، هویت BOP می تواند به صورت زیر نوشته شود :

حساب جاری + حساب مالی + حساب سرمایه + مورد متعادل = 0

طبق گفته صندوق بین المللی پول، اصطلاح حساب جاری دارای سه زیر بخش اصلی است که عبارتند از: حساب کالاها و خدمات (تراز تجاری کلی)، حساب درآمد اولیه (درآمد عامل) و حساب درآمد ثانویه (پرداخت نقل و انتقال) .

 

نکات قابل توجه

BOP یک حساب کاربری برای نشان دادن هزینه های مصرف کنندگان و شرکت ها در مورد کالاها و خدمات وارداتی است.

BOP  همچنین نشانگر میزان صادرات موفق یک کشور به کشورهای خارجی است.

پول یا ارز خارجی که وارد یک کشور می شود، به عنوان یک ورودی مثبت (مثل صادراتی که به کشورهای خارجی می شود) در نظرگرفته می شود.

پول های خارج شده یا هزینه های ارز خارجی به عنوان یک ورودی منفی تنظیم می شود (به عنوان مثال واردات کالاها و خدمات)

 

جدول BOP برای یک کشور فرضی

جدول زیر BOP را برای یک کشور فرضی نشان می دهد:

 

اظهار نظر

تراز خالص (میلیارد دلار)

BoP

حساب جاری

الف) مانده تجارت کالا

20-

کسری تجارت در کالاها وجود دارد.

(ب) مانده تجارت در خدمات

10+

مازاد تجارت در خدمات وجود دارد.

ج) درآمد خالص سرمایه گذاری

12-

گردش خالص درآمد، یعنی سود شرکت های بین المللی

(د) نقل و انتقالات خالص در خارج از کشور

8+

مثلاً، نقل و انتقال خالص از حواله های دریافتی از شهروندان غیر مقیم

اضافه کردن الف+ب+ج+د= مانده حساب جاری

14-

به طور کلی، کشور دارای کسری حساب جاری است.

حساب مالی

تعادل خالص جریانهای مستقیم خارجی

5+

ورود خالص FDI مثبت

تراز خالص جریان سرمایه گذاری نمونه کارها

2+

ورود خالص مثبت به بازارهای سهام، دارایی و غیره

تراز خالص جریانهای کوتاه مدت بانکی

2-

خروجی خالص ارز از سیستم بانکی کشور

تعادل مورد

2+

برای انعکاس خطاها و حذف ها در محاسبات داده

تغییر در ذخایر طلا و ارز خارجی

7+

به این معنی است که ذخایر طلای و ارز کاهش یافته است

تراز پرداخت کلی

0

 

 

 

 

عدم تعادل BOP

در BOP باید تعادل برقرار باشد، اما مازاد یا نقص آن ممکن است عدم تعادل ایجاد کند. در صورت کسری نگرانی در مورد حساب جاری وجود دارد. انواع کسری که به طور معمول باعث ایجاد نگرانی می شود در زیر شرح داده شده است:

کسری قابل مشاهده بیشتر درکشوری است که واردات آن کشور از صادرات آن بیشتر است.

کسری کل حساب جاری.

کسری اساسی که شامل حساب جاری به استثنای وام های کوتاه مدت و حساب ذخیره است.

 

دلایل عدم تعادل BOP

به طور معمول، تصور می شود عوامل حساب جاری عامل اصلی عدم تعادل BOP هستند این عوامل شامل نرخ ارز، کسری مالی و رقابت تجاری است.

از طرف دیگر، اعتقاد بر این است که حساب سرمایه خود عامل اصلی عدم تعادل است.

 

دارایی های ذخیره

BOP دارایی ذخیره را به عنوان ارز یا مقدار استانداردی كه برای ذخایر خارجی از آنها استفاده می شود، تعریف می كند. دارایی ذخیره می تواند طلا یا دلار آمریکا باشد.

 

ذخایر جهانی

طبق آمار صندوق بین المللی پول، بین سالهای2000 تا اواسط سال 2009، ذخایر رسمی از 1900 میلیارد دلار به 6800 میلیارد دلار افزایش یافته است. در این سال ها ذخایر جهانی در صدر قرار داشت، در اواسط سال 2008 و پس از آن ذخایر در طی بحران مالی حدود 430 میلیارد دلار کاهش یافت. از فوریه 2009، ذخایر جهانی دوباره افزایش یافت و به پایان سال 2010 به 9200 میلیارد دلار رسید.

 

بحران BOP

بحران BOP یا بحران ارزی، عدم توانایی یک ملت در پرداخت ارز واردات ضروری به کشور و یا باز پرداخت بدهی های معوق است. چنین بحرانی با افول بسیار سریع ارزش پول کشور رخ می دهد. معمولاً بحرانها از ورود سرمایه های بزرگ پیش می آیند.

 

 

نحوه اصلاح عدم تعادل BOP

چند فرآیند ممکن برای اصلاح عدم تعادل BOP وجود دارد

  • تنظیم نرخ ارز
  • تنظیم قیمت های داخلی کشور به همراه میزان تقاضای آن
  • تعدیل مبتنی بر قوانین
  • تعادل با تغییر نرخ ارز

اگر قیمت ارز یک کشور افزایش یابد، باعث می شود صادرات کمتر رقابتی شود و واردات ارزان تر شود.

وقتی کشوری بیشتر از آنچه کالا وارد می کند صادر کند، تقاضا برای ارز آن کشور در کشورهای خارجی افزایش می یابد زیرا سایر کشورها در نهایت به دنبال پول کشور مورد نظر برای پرداخت کالاهای واردشده خود هستند. بنابراین، اگر کشور درآمد بیشتری کسب کند، نرخ ارز را تغییر می دهد (افزایش).

 

تعادل با تنظیم قیمت های داخلی و تقاضا

یک سیاست احتمالی افزایش سطح تقاضای داخلی است. یک عبارت جایگزین برای حساب جاری این است که پس انداز مازاد خود باعث سرمایه گذاری می شود. به این معنا که:

حساب جاری = پس انداز ملی - سرمایه گذاری ملی

وقتی پس انداز مازاد است، کشور می تواند سرمایه گذاری های خود را افزایش دهد. به عنوان مثال، در سال 2009، آلمان قانون اساسی خود را طوری اصلاح كرد تا با افزایش تقاضا، مازاد خود را كاهش دهد.

 

مکانیسم های بازار مبتنی بر قوانین

کشورها می توانند برای تعیین نرخ ارز با یکدیگر توافق کنند و سپس عدم تعادل را با تغییر نرخ ارز مبتنی بر قوانین و مذاکره اصلاح کنند.

سیستم نرخ ارز ثابت، برتون وودز نمونه ای از یک سیستم مبتنی بر قوانین است.

 

ایده کینزی برای تعادل دوباره مبتنی بر قوانین

جان مینارد کینز معتقد بود که سرمایه مازاد، بر اقتصاد جهانی تأثیر منفی می گذارد. چنان‌که در طرح کینز آمده ‌است «اعتقاد عموم بر این است که کنترل حرکت  سرمایه، چه به داخل و چه به خارج، باید ویژگی دائمی اقتصاد پس از جنگ باشد.». این استدلال تعیین‌کننده در بند ششم از بندهای موافقت‌نامهٔ صندوق بین‌المللی پول که بر ابزارهای کنترلی سرمایه تأکید دارد لحاظ شده و اکنون صندوق بین‌المللی پول خواهان حذف آن است.تصور عمومی اقتصاددانان بر آن بود که نوسان‌های اقتصادی، عدم تعادل‌هایی هستند که در کوتاه‌ مدت توسط مکانیزم بازار اصلاح می‌شوند و شرایط  اشتغال کامل مجدداً احیا می‌شود. اما کینز معتقد بود که این چرخه‌ های مخرب ممکن است در بلند مدت برگشت ‌ناپذیر باشند و لذا دولت می‌بایست برای رسیدن به اشتغال کامل در اقتصاد دخالت نماید.

نمودار زیر موجودی حساب جاری کشورهای مختلف را به عنوان درصد تولید ناخالص داخلی جهان نشان می دهد.

 

 

 

بیشتر بخوانید:

مقدمه ای بر امور مالی بین المللی

جهانی سازی اقتصاد مالی

 

 

 

 

نظرات کاربران

نظر خودتان را بنویسید